MIEDŹ

Inne sole mineralne


Miedź jest pierwiastkiem śladowym obecnym we wszystkich rodzajach tkanek. Miejscami największej koncentracji miedzi w organizmie są: mózg, serce, nerki i wątroba. W kościach i mięśniach ten pierwiastek jest obecny w niewielkiej ilości, ale ponieważ te dwa rodzaje tkanek stanowią główną część masy ciała, połowa całej obecnej w organizmie miedzi znajduje się właśnie tam. Nasz organizm wchłania tylko około 30% miedzi obecnej w pożywieniu.

Rola w organizmie

Miedź aktywizuje niektóre enzymy, dzięki czemu bierze udział w rozwoju i podtrzymywaniu czynności układu sercowo-naczyniowego, w tym serca, tętnic, i innych naczyń krwionośnych, układu kostnego oraz układu nerwowego, także mózgu. Miedź wpływa dodatnio na mielinę: ochronną błonę otaczającą komórki nerwowe, oraz wspomaga przesyłanie impulsów nerwowych i reguluje poziom neuroprzekaźników w mózgu. Miedź jest również potrzebna do produkcji zdrowych czerwonych krwinek (oraz ich białka:
hemoglobiny) i do utrzymania prawidłowego koloru włosów i skóry. Miedź wchodzi w skład przeciwut-leniającego enzymu zwanego dysmutazą nadtlenkową, który chroni błony komórkowe przed szkodami ze strony wysoce aktywnych cząsteczek tlenu. Dzięki swym przeciwutleniającym właściwościom miedź może odgrywać pewną rolę w zapobieganiu nowotworom, choć nie zostało do końca stwierdzone, w jaki sposób działa.
Miedź uwalnia nagromadzone przez organizm żelazo i wzmaga jego wchłanianie w jelicie cienkim. Ponadto pomaga w tworzeniu tkanki łącznej, rozbija tłuszcze w tkance tłuszczowej i jest niezbędna do właściwego funkcjonowania insuliny. Bierze również udział w uwalnianiu energii ze spożywanych białek, węglowodanów i tłuszczów oraz syntezie hormonopodobnych związków: prostaglandyn, które regulują wiele procesów zachodzących w organizmie, m.in. czynność serca, ciśnienie tętnicze krwi i gojenie się ran.
Choroby serca. Rola miedzi w zapobieganiu chorobom serca budzi kontrowersje. Z jednej strony badania wykazują, że odpowiednie spożycie miedzi obniża ryzyko chorób serca, a jej niedostatek w pożywieniu może powodować zakrzepy i wzrost stężenia cholesterolu we krwi — zjawiska podnoszące ryzyko ataku serca. Z drugiej strony, według niektórych danych ludzie chorzy na serce wykazują zwiększone stężenie miedzi we krwi w porównaniu ze zdrowymi. Podwyższone stężenie miedzi może się przyczyniać do chorób serca, ponieważ zwiększa skalę niszczenia cholesterolu LDL przez utlenianie i osłabia przeciwutleniające właściwości selenu. Miedź jest zatem doskonałym przykładem na to, jak płynna jest granica między szkodliwym a nieszkodliwym nadmiarem lub niedoborem składników mineralnych.

Niedobór

Kliniczny niedobór miedzi występuje rzadko, najczęściej u dzieci z silnym niedoborem białka, chroniczną biegunką i innymi dolegliwościami związanymi ze złym odżywianiem lub chorych na niedokrwistość spowodowaną niedoborem żelaza. Drobne niedobory omawianego pierwiastka zdarzają się częściej, zwłaszcza u pacjentów zdanych na szpitalną dietę. Miedź gromadzi się w wątrobie, toteż niedobór wzrasta bardzo powoli nawet wówczas, gdy dieta jest uboga w ten minerał. Miedź jest niezbędna do normalnego rozwoju i zachowania w dobrym stanie krwi, kości, nerwów, tkanki łącznej i innych tkanek, toteż jej niedobór może być przyczyną różnych schorzeń.

Toksyczność

Zatrucia miedzią zdarzają się rzadko. U chorych na wrzodziejące zapalenie okrężnicy gromadzi się ona w tkankach, co prowadzi do nieżytów układu pokarmowego oraz złego gojenia się ran i obniżonej odporności na zakażenia. Przyjmowanie dawek przekraczających 20 mg dziennie może powodować nudności i wymioty. Niektóre badania wykazują wzrost ryzyka chorób serca, jeśli w wodzie pitnej jest duże stężenie miedzi.
Choroba Wilsona to dziedziczne schorzenie, które charakteryzuje się podwyższeniem stężenia miedzi w tkankach, chorobą wątroby, opóźnieniem umysłowym, drżeniem mięśniowym i utratą koordynacji ruchów. Miedź odkłada się w rogówce oka, tworząc niegroźne, jak się wydaje, pierścienie. Leczenie choroby Wilsona opiera się na diecie o niskiej zawartości miedzi oraz podawaniu pacjentowi penicylaminy, która wiąże miedź i ułatwia jej wydalanie.

Powiązania z innymi składnikami odżywczymi