NIACYNA

(KWAS NIKOTYNOWY, AMID KWASU NIKOTYNOWEGO)

Zobacz inne witaminy

 

Niacyna to wspólna nazwa określająca dwa związki: kwas nikotynowy i amid kwasu nikotynowego. Nazwę tę wymyślono, aby zapobiec myleniu tych związków z nikotyną: toksyną obecną w tytoniu. Niacyna jest wchłaniana w jelicie cienkim. Ponieważ należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie, organizm nie przechowuje jej nadwyżek, lecz wydala je z moczem.


Rola w organizmie


Niedobór

W 1945 roku odkryto, że amid kwasu nikotynowego występujący w niacynie i białkach może leczyć pelagrę. Nieco później stwierdzono, że ludzki organizm potrafi przekształcać tryptofan w niacynę. Ostatnio uważa się, że pelagra jest bardziej skomplikowanym zjawiskiem i wynika również z niedoboru, m.in. witamin B1 i B2.
Pelagra to klasyczny skutek niedoboru niacyny. Choć ma wpływ na wszystkie tkanki, najwcześniej dotknięte bywają te, w których częściej wymieniają się komórki, na przykład skóra, przewód pokarmowy oraz system nerwowy. Typowe objawy to zapalenie skóry, biegunka, demencja i śmierć.
Do najwcześniejszych symptomów niedoboru niacyny należą: osłabienie, utrata apetytu, niestrawność, wykwity skórne i letarg. Wymienione poprzednio objawy występują dopiero
w późniejszym stadium choroby. Zapalenie skóry przejawia się łuskowatością i ciemnym zabarwieniem tych obszarów, które są wystawione na słońce, wysoką temperaturę, lekko podrażnione lub doznały urazu. Język puchnie, chory może mieć drgawki. Uszkodzenie ośrodkowego systemu nerwowego może spowodować utratę orientacji, bóle głowy, bezsenność, utratę pamięci, majaczenia oraz brak równowagi emocjonalnej. Tym objawom towarzyszą często inne symptomy niedoboru: białka, witamin B1, B2 i B6 lub żelaza.
Niedobór niacyny jest rzadkim zjawiskiem. Występuje głównie tam, gdzie dieta opiera się na kukurydzy i mące kukurydzianej o niskiej zawartości białka, lub wówczas, kiedy pożywienie jest tak ubogie, że pojawiają się niedobory witamin, minerałów, a nawet białka i kalorii. W Meksyku, gdzie przed spożyciem kukurydzę poddaje się działaniu ługu, zasada podnosi poziom wchłaniania zawartego w kukurydzy aminokwasu:
tryptofanu, przekształconego przez organizm w niacynę. Taki proces obniża ryzyko niedoboru. Zarówno pelagrę, jak i niedobór niacyny można leczyć, dostarczając organizmowi nie samą niacynę, lecz właśnie tryptofan. Niacyna zawarta w pszenicy i innych zbożach źle się wchłania, lecz obecny w nich tryptofan zapobiega niedoborowi niacyny i pelagrze.

Powiązania z innymi składnikami odżywczymi

 

Znajdziesz w: